Jak wyłączyć reklamy na Facebooku w aplikacji

Czy da się wyłączyć wszystkie reklamy w aplikacji Facebook?

Wyłączenie reklam Facebook w zwykłych ustawieniach nie oznacza usunięcia wszystkich sponsorowanych postów: Facebook, należący do Meta Platforms, pozwala głównie zmienić personalizację reklam, ukrywać konkretne materiały i zgłaszać naruszenia. Są więc trzy praktyczne mechanizmy kontroli, opisane w Meta Privacy Center: preferencje, ukrywanie i zgłaszanie.

Czego nie da się wyłączyć zwykłym ustawieniem?

Nie da się przełącznikiem prywatności zagwarantować, że w aktualnościach nie pojawi się już żadna reklama. Po zmianie ustawień Facebook nadal może wyświetlać sponsorowane posty, tylko mniej związane z Twoją aktywnością, wiekiem, przybliżoną lokalizacją albo wcześniejszymi zainteresowaniami.

Z mojej praktyki redakcyjnej wynika, że największe rozczarowanie bierze się z mylenia dwóch rzeczy: liczby reklam i sposobu ich dobierania. Użytkownik wyłącza część danych reklamowych, po czym widzi sponsorowany post i zakłada, że ustawienie nie zadziałało. Zadziałało inaczej, niż oczekiwał.

    • Preferencje reklam Meta - zmieniają dane używane do doboru reklam, ale nie usuwają całego bloku reklamowego z Facebooka.
    • Ukryj reklamę Facebook - ogranicza widoczność konkretnej reklamy lub podobnych reklam na Twoim koncie.
    • Zgłoś reklamę Facebook - przekazuje materiał do oceny, lecz nie jest automatycznym poleceniem usunięcia go wszystkim odbiorcom.
    • Ustawienia systemu Android i Apple iOS - mogą ograniczyć część śledzenia między aplikacjami, ale nie wyłączają reklam na platformie.
    • Opcje płatne Meta - mogą zależeć od kraju, konta i bieżących warunków, dlatego trzeba je sprawdzić przed zakupem.

Jedno zdanie, które dobrze oddaje sytuację: ustawienia Facebooka pozwalają ograniczyć personalizację reklam, lecz same nie są bezpłatnym przełącznikiem „zero reklam” (źródło: Meta Privacy Center, dostęp sprawdzaj przed publikacją).

„Preferencje reklam dotyczą kontroli nad sposobem wykorzystywania części danych do dopasowania reklam, a nie obietnicy zniknięcia wszystkich reklam.” - parafraza zasad opisanych przez Meta Privacy Center, 2026.

Czy wersja aplikacji i kraj mają znaczenie?

Tak. Meta regularnie zmienia nazwy ekranów, układ menu i dostępność usług w poszczególnych krajach. Android może pokazać przycisk w nieco innym miejscu niż iPhone, a konto połączone z Instagramem może mieć dodatkowe pozycje w Centrum kont Meta. Jeżeli nie widzisz opcji o nazwie podanej w poradniku, szukaj słów „Reklamy”, „Preferencje reklam”, „Dane reklamowe” albo „Centrum kont”.

Nie instaluj w tym celu „Facebook bez reklam APK”, aplikacji z nieznanego sklepu ani rozszerzenia obiecującego jedno kliknięcie. Taki instalator może przejąć sesję logowania, wyświetlać własne reklamy albo próbować wyłudzić kod do konta.

    • Sprawdź w Google Play lub App Store, czy używasz aktualnej oficjalnej aplikacji Facebook od Meta Platforms.
    • Zanotuj albo wykonaj zrzut ekranu aktualnych ustawień reklam, zanim zaczniesz je zmieniać.
    • Zmodyfikuj jedną kategorię naraz, aby później łatwo ocenić efekt.
    • Po zmianie zamknij aplikację i uruchom ją ponownie, jeśli ekran nie odświeży się od razu.
    • Oceń reklamy po kilku dniach używania, a nie po jednym przewinięciu aktualności.

Jak ograniczyć personalizację reklam w Centrum kont?

Centrum kont Facebook to panel Meta Platforms, charakteryzujący się wspólnymi ustawieniami dla Facebooka i często także Instagrama, kontrolą części danych reklamowych oraz zarządzaniem tematami reklam. Zmiana tych opcji może ograniczyć reklamy oparte na zainteresowaniach, ale nie zmniejsza gwarantowanie ich liczby (źródło: Meta Help Center, 2026).

Jak wejść w Preferencje reklam w aplikacji Facebook?

Zacznij od otwarcia menu aplikacji, następnie przejdź do ustawień i wyszukaj Centrum kont Meta - tam znajdziesz obszar związany z reklamami. Nazwy mogą się nieznacznie różnić, dlatego traktuj ścieżkę jako praktyczną mapę, a nie niezmienny układ ekranu.

    • Otwórz aplikację Facebook i naciśnij ikonę menu, zwykle trzy poziome linie albo zdjęcie profilowe.
    • Wejdź w Ustawienia i prywatność, a potem wybierz Ustawienia.
    • Odszukaj Centrum kont lub pozycję dotyczącą kont Meta.
    • Wybierz Preferencje reklam, Ustawienia reklam albo podobnie nazwaną sekcję.
    • Przejrzyj kolejno tematy reklam, dane używane do reklam oraz aktywność partnerów poza technologiami Meta.
    • Po każdej zmianie przeczytaj komunikat potwierdzający, co dokładnie ograniczasz.

Praktyczny przykład: jeśli często oglądałeś filmy o bieganiu, a nie chcesz reklam butów sportowych, przejrzyj zainteresowania i tematy reklam. Nie licz jednak na zniknięcie wszystkich reklam sportowych - reklamodawca może kierować kampanię szerzej, na przykład do osób w określonym przedziale wieku.

Po zmianie preferencji reklam Meta możesz nadal widzieć sponsorowane posty, lecz ich dopasowanie do historii aktywności powinno być ograniczone w zakresie wybranych ustawień (źródło: Meta Privacy Center, 2026).

Jak ograniczyć kategorie i zainteresowania reklamowe?

Zacznij od listy tematów i zainteresowań, które Facebook kojarzy z Twoim kontem, a następnie ogranicz te, których nie chcesz wykorzystywać do doboru reklam. Nie usuwaj w ciemno wszystkiego naraz - przy późniejszym problemie nie ustalisz, która zmiana przyniosła efekt.

    • Tematy reklam - ograniczaj kategorie, których sponsorowanych treści chcesz widzieć mniej, na przykład alkohol lub gry hazardowe, jeżeli taka pozycja jest dostępna.
    • Zainteresowania - sprawdzaj, czy Facebook przypisał Ci temat na podstawie aktywności, obserwowanych stron lub interakcji.
    • Dane z profilu - kontroluj, czy część informacji z konta może wpływać na dobór komunikatów reklamowych.
    • Reklamy od partnerów - przejrzyj ustawienia związane z danymi dostarczanymi przez inne firmy.
    • Konta połączone - pamiętaj, że Facebook i Instagram mogą korzystać ze wspólnych mechanizmów w Centrum kont Meta.

Jeśli interesuje Cię szersza konfiguracja konta, zobacz także jak zmienić ustawienia prywatności na Facebooku. To osobny temat od preferencji reklamowych: prywatność posta nie jest tym samym co personalizacja reklamy.

Jak sprawdzić ustawienia przez przeglądarkę?

Zacznij od wejścia na oficjalny panel kont Meta w przeglądarce i zaloguj się wyłącznie na właściwe konto. Adres powinien prowadzić do domeny Meta lub Facebooka, bez literówek, dodatkowych myślników i podejrzanych przekierowań.

    • Otwórz oficjalne Centrum kont Meta w przeglądarce.
    • Potwierdź adres strony oraz ikonę kłódki połączenia HTTPS w pasku przeglądarki.
    • Przejdź do obszaru reklam i sprawdź dane, tematy oraz aktywność poza Meta.
    • Nie wpisuj hasła po kliknięciu reklamy lub wiadomości z linkiem - otwórz panel samodzielnie.
    • Po zakończeniu wyloguj się z obcego komputera i nie zapisuj hasła w publicznej przeglądarce.

Jak ukryć konkretną reklamę i zgłosić jej problem?

Jak ukryć konkretną reklamę i zgłosić jej problem?

Ukryj reklamę Facebook to funkcja przy sponsorowanym poście, charakteryzująca się wyborem powodu, wpływem głównie na Twoje przyszłe rekomendacje oraz możliwością zgłoszenia naruszenia. W aplikacji Facebook otwórz menu przy reklamie i wybierz ukrycie albo zgłoszenie, zgodnie z instrukcjami Meta Help Center.

Jak usunąć reklamę z własnego widoku?

Zacznij od naciśnięcia trzech kropek w prawym górnym rogu sponsorowanego posta, a potem wybierz opcję ukrycia reklamy. Wybór powodu pomaga systemowi lepiej zrozumieć, czy reklama jest nieciekawa, powtarzalna czy nieodpowiednia.

    • Nie klikaj przycisku zakupu ani linku w podejrzanej reklamie.
    • Otwórz menu z trzema kropkami przy sponsorowanym poście.
    • Wybierz Ukryj reklamę lub opcję o zbliżonej nazwie.
    • Wskaż prawdziwy powód, na przykład „Nie interesuje mnie” albo „Widzę to zbyt często”.
    • Wróć do aktualności i sprawdź, czy Facebook potwierdził wykonanie działania.

Przykład: reklama kursu językowego jest prawdziwa, ale pojawia się codziennie. Ukrycie jej z powodem „Widzę to zbyt często” jest właściwsze niż zgłoszenie oszustwa. Zgłoszenia zostaw dla treści, które faktycznie łamią zasady albo próbują wyłudzić dane.

Jak zgłosić fałszywą reklamę Facebook?

Zacznij od zapisania zrzutu ekranu reklamy i adresu strony docelowej, a następnie wybierz w menu reklamowym zgłoszenie z najbliższym prawdy powodem. Facebook umożliwia zgłaszanie treści podejrzanych, podszywających się, spamowych lub nieodpowiednich, lecz ocena nie oznacza automatycznego usunięcia reklamy dla wszystkich.

    • Podszywanie się pod sklep - zgłoś reklamę, gdy logo znanej marki prowadzi do zupełnie innej domeny.
    • Wyłudzanie danych logowania - zgłoś materiał, gdy strona prosi o hasło do Facebooka lub kod SMS poza oficjalnym ekranem logowania.
    • Podejrzanie niska cena - zachowaj ostrożność, gdy telefon za kilka tysięcy złotych kosztuje kilkadziesiąt złotych.
    • Fałszywa inwestycja - nie wpłacaj pieniędzy po reklamie obiecującej pewny zysk lub „ostatnie miejsce”.
    • Spam i powielone treści - ukryj albo zgłoś reklamę, która wraca z wielu podobnych stron.

„Usługi pośrednictwa internetowego w Unii Europejskiej podlegają zasadom przejrzystości i mechanizmom zgłaszania nielegalnych treści.” - parafraza informacji Komisji Europejskiej o Digital Services Act, 2026.

Gdy doszło do płatności lub podania danych, samo zgłoszenie reklamy nie wystarczy. Skontaktuj się z bankiem, zmień hasło do konta i przeczytaj jak zgłosić oszustwo w internecie. Nie kasuj korespondencji ani potwierdzenia transakcji - mogą być potrzebne przy reklamacji.

Jak ograniczyć śledzenie reklam na Androidzie i iPhonie?

Śledzenie reklam iPhone oraz ustawienia prywatności Android mogą ograniczać część identyfikacji reklamowej poza aplikacją Facebook, charakteryzując się ustawieniami systemowymi, zakresem zależnym od aplikacji i brakiem wpływu na same sponsorowane posty. To dodatkowa warstwa ochrony obok Preferencji reklam w Centrum kont Meta.

Jak ograniczyć reklamy na Androidzie?

Zacznij od Ustawień telefonu Android, wyszukaj hasło „reklamy” albo „prywatność”, a następnie sprawdź dostępne opcje identyfikatora reklamowego. Nazwy różnią się między Samsungiem, Google Pixel, Xiaomi i wersjami Androida, dlatego użyj wyszukiwarki ustawień zamiast instalować zewnętrzny „bloker”.

    • Otwórz aplikację Ustawienia w telefonie Android.
    • W polu wyszukiwania wpisz „reklamy”, „identyfikator reklam” albo „prywatność”.
    • Otwórz znalezioną pozycję i przeczytaj opis działania przed zatwierdzeniem.
    • Wybierz dostępne ograniczenie personalizacji, usunięcie lub zresetowanie identyfikatora reklamowego.
    • Wróć do aplikacji Facebook i osobno sprawdź preferencje reklam Meta.

Reset identyfikatora reklamowego może zmienić powiązanie części danych reklamowych z urządzeniem, ale nie usuwa konta Facebook, zdjęć, wiadomości ani reklam z aktualności. W poradniku jak wyłączyć personalizowane reklamy na Androidzie znajdziesz rozwinięcie systemowych ustawień prywatności.

Czy iPhone blokuje reklamy Facebooka?

Nie. Apple iOS może ograniczyć śledzenie przez aplikacje i witryny innych firm, lecz nie jest blokadą reklam w aplikacji Facebook. Odpowiednią kontrolę znajdziesz zwykle w Ustawieniach iOS, w obszarze Prywatność i bezpieczeństwo oraz Śledzenie.

    • Zezwalanie aplikacjom na śledzenie - wyłącz tę opcję, jeśli nie chcesz, by aplikacje prosiły o zgodę na śledzenie między usługami.
    • Facebook w liście aplikacji - sprawdź indywidualne ustawienie, jeżeli system je pokazuje.
    • Centrum kont Meta - ustaw tam osobno dane i tematy używane do reklam.
    • Aktualizacja iOS - aktualny system poprawia bezpieczeństwo, lecz nie stanowi narzędzia do usuwania sponsorowanych postów.
    • Oficjalny App Store - pobieraj aplikacje tylko z oficjalnego sklepu Apple, a nie z reklam i profili instalacyjnych.

Najbezpieczniejszy zestaw działań to ograniczenie śledzenia w Apple iOS lub Androidzie, przegląd aktywności poza Meta i ręczne ukrywanie reklam, których nie chcesz oglądać. Żaden z tych kroków nie wymaga roota, jailbreaka ani modyfikowanego pliku APK.

Czy subskrypcja Meta może zmienić sposób wyświetlania reklam?

Subskrypcja Meta bez reklam może być dostępna tylko w określonych regionach i na warunkach widocznych bezpośrednio na koncie, dlatego przed zakupem trzeba sprawdzić cenę, okres rozliczeniowy, konta objęte usługą oraz anulowanie. Nie zakładaj, że oferta wyświetlana w innym kraju działa identycznie w Polsce (źródło: Meta Help Center, 2026).

Co sprawdzić przed zakupem opcji bez reklam?

Zacznij od ekranu oferty w oficjalnej aplikacji Facebook lub w Centrum kont Meta, gdzie powinny być pokazane aktualne warunki. Nie kupuj „aktywacji bez reklam” z reklamy, komunikatora ani serwisu pośredniczącego - prawidłowa usługa nie wymaga podawania hasła sprzedawcy.

OpcjaCo zmieniaCzego nie obiecujeBezpieczne źródło
Preferencje reklamOgraniczają część personalizacjiBraku wszystkich reklamCentrum kont Meta
Ukrycie reklamyUsuwa wybraną reklamę z widokuBlokady całej marki na zawszeMenu przy poście
Ustawienia Android/iOSOgraniczają część śledzeniaUsunięcia reklam FacebookaUstawienia telefonu
Opcja płatna MetaMoże zmieniać model reklamowyDostępności w każdym krajuOficjalny ekran Meta
    • Cena i waluta - sprawdź je na ekranie zakupu w dniu płatności, bo oferty regionalne się zmieniają.
    • Okres rozliczeniowy - ustal, czy opłata jest miesięczna oraz kiedy nastąpi kolejne pobranie.
    • Zakres kont - sprawdź, czy warunek obejmuje Facebook, Instagram czy konkretne profile.
    • Anulowanie - odszukaj zasady rezygnacji przed zatwierdzeniem płatności.
    • Potwierdzenie zakupu - zachowaj wiadomość e-mail lub potwierdzenie ze sklepu z aplikacjami.

Czy aplikacja blokująca reklamy na Facebooku jest bezpieczna?

To zależy, ale aplikacja prosząca o hasło do Facebooka, instalację APK poza Google Play albo nadanie uprawnień dostępności jest wyraźnym sygnałem ryzyka. Bezpieczniej korzystać z ustawień Meta, Androida i Apple iOS niż z narzędzia obiecującego „Facebook bez reklam na zawsze”.

Treść nie zastępuje konsultacji z rzecznikiem konsumentów w sporze o płatną usługę, zwrot środków lub subskrypcję. Jeżeli aktywowałeś oficjalną usługę, sprawdź jak anulować subskrypcję Meta bezpośrednio z poziomu konta.

    • Otwórz ofertę wyłącznie w oficjalnej aplikacji Facebook albo na oficjalnej stronie Meta.
    • Przeczytaj nazwę sprzedawcy i warunki automatycznego odnowienia.
    • Nie podawaj kodu SMS osobie oferującej „tańszy pakiet bez reklam”.
    • Nie pobieraj pliku APK przesłanego na Messengerze lub w komentarzu.
    • Sprawdź historię płatności w Google Play, App Store albo banku po zakupie.

Dlaczego po zmianie ustawień nadal widzę reklamy?

Dlaczego po zmianie ustawień nadal widzę reklamy?

Reklamy nadal mogą się pojawiać, ponieważ preferencje reklamowe regulują część personalizacji, a nie samą obecność sponsorowanych postów. Facebook wykorzystuje różne podstawy doboru reklam, a zmiana może wymagać czasu na zastosowanie w ekosystemie Meta Platforms i Instagramie.

Dlaczego ukryta reklama wraca w podobnej formie?

Ukrycie jednej reklamy nie jest stałą blokadą każdej kampanii tej samej firmy ani całej branży. Reklamodawca może używać innej grafiki, strony, grupy odbiorców lub konta, dlatego zobaczysz materiał podobny, choć nieidentyczny.

    • Inna kampania reklamowa - ta sama marka może promować nowy produkt z osobnego konta reklamowego.
    • Szerokie targetowanie - reklama może być kierowana do dużej grupy, niezależnie od Twoich zainteresowań.
    • Zmiana na wielu kontach - Facebook i Instagram mogą wymagać osobnego sprawdzenia ustawień.
    • Opóźnienie techniczne - efekt zmiany nie zawsze jest widoczny natychmiast po zapisaniu preferencji.
    • Brak wylogowania - na współdzielonym telefonie reklamy mogą wynikać z aktywności innego zalogowanego konta.

Jak sprawdzić, czy ustawienie naprawdę się zapisało?

Zacznij od ponownego otwarcia tej samej pozycji w Centrum kont Meta i sprawdź, czy wybrany stan nadal jest aktywny. Następnie zanotuj datę zmiany oraz nazwę ustawienia - to prosty sposób, by nie kręcić się między ekranami bez diagnozy.

    • Wróć do Preferencji reklam po zamknięciu i ponownym uruchomieniu aplikacji.
    • Sprawdź, czy ustawienie ma status włączony, ograniczony lub wyłączony zgodny z Twoim wyborem.
    • Przejrzyj aktywność poza Meta oraz listę tematów reklamowych, jeśli są dostępne.
    • Zaktualizuj aplikację Facebook wyłącznie przez Google Play lub App Store.
    • Jeżeli problem dotyczy logowania lub nieznanych zmian, zmień hasło i włącz uwierzytelnianie dwuskładnikowe.

Jeżeli widzisz reklamy, to nie dowód, że preferencje reklam Meta nie działają - kluczowe jest to, czy zmienił się zakres danych używanych do ich dopasowania (źródło: Meta Privacy Center, 2026).

Jak rozpoznać fałszywą reklamę na Facebooku?

Fałszywe reklamy Facebook najczęściej rozpoznasz po presji czasu, cenie niepasującej do produktu, niespójnej domenie i żądaniu danych logowania lub płatności poza bezpiecznym kanałem. Facebook jest konkretną aplikacją, Meta Platforms właścicielem usługi, a Digital Services Act nie zastępuje Twojej ostrożności przy zakupie.

Jakie sygnały ostrzegawcze ma podejrzana reklama?

Zacznij od sprawdzenia nazwy reklamodawcy i adresu strony, zanim klikniesz ofertę. Jedna literówka w domenie, na przykład dodatkowy myślnik lub nietypowa końcówka, może oznaczać stronę podszywającą się pod sklep albo bank.

    • Presja czasu - komunikat „zostały 3 minuty” ma skłonić do decyzji przed sprawdzeniem oferty.
    • Niemożliwie niska cena - nowy smartfon kosztujący ułamek ceny rynkowej wymaga szczególnej ostrożności.
    • Niespójna domena - reklama znanej marki nie powinna prowadzić do losowego adresu bez związku z firmą.
    • Prośba o kod lub hasło - legalny sklep nie potrzebuje hasła do Facebooka ani kodu odzyskiwania konta.
    • Płatność poza sklepem - przelew na prywatne konto lub link do nieznanej bramki zwiększa ryzyko oszustwa.

Co zrobić po kliknięciu podejrzanej reklamy?

Zacznij od zamknięcia strony bez wpisywania danych, wykonaj zrzut ekranu i zgłoś reklamę z poziomu Facebooka. Jeżeli podałeś hasło, zmień je natychmiast z bezpiecznego urządzenia i wyloguj nieznane sesje.

    • Przerwij formularz, jeśli strona żąda hasła, kodu SMS albo danych karty bez jasnego uzasadnienia.
    • Zrób zrzut ekranu reklamy, profilu reklamodawcy i adresu strony.
    • Wróć do reklamy i wybierz zgłoszenie z odpowiednim powodem.
    • Sprawdź historię logowań na Facebooku oraz aktywne sesje konta.
    • Skontaktuj się z bankiem, jeśli podałeś dane karty lub zatwierdziłeś płatność.

Komisja Europejska opisuje Digital Services Act jako ramy odpowiedzialności usług cyfrowych w UE, ale w praktyce najszybszą ochronę daje przerwanie transakcji, zapisanie dowodów i zgłoszenie reklamy (źródło: Komisja Europejska, 2026).

Najczęściej zadawane pytania

Najczęściej zadawane pytania

Czy można całkowicie wyłączyć reklamy na Facebooku?

Nie za pomocą zwykłego ustawienia konta. Możesz ograniczyć personalizację, ukrywać konkretne sponsorowane posty i zgłaszać naruszenia, ale nadal mogą pojawiać się reklamy. Dostępne opcje zależą też od kraju i aktualnej wersji usługi Meta.

Jak wyłączyć reklamy dopasowane do zainteresowań?

Otwórz Centrum kont Meta, przejdź do Preferencji reklam i sprawdź dane, tematy oraz zainteresowania używane do dopasowania reklam. Po zmianie reklamy nie muszą zniknąć, ale powinny w mniejszym stopniu opierać się na ograniczonych przez Ciebie danych.

Jak ukryć reklamę na Facebooku?

Naciśnij trzy kropki przy sponsorowanym poście i wybierz ukrycie reklamy. Wskaż powód, na przykład zbyt częste wyświetlanie lub brak zainteresowania. Ukrycie działa głównie na Twój widok i nie usuwa reklamy wszystkim użytkownikom.

Czy blokowanie śledzenia w telefonie usuwa reklamy Facebooka?

Nie. Android i Apple iOS mogą ograniczać część śledzenia i identyfikacji reklamowej między aplikacjami, ale nie usuwają sponsorowanych postów z Facebooka. Ustawienia systemowe połącz z Preferencjami reklam w Centrum kont Meta.

Jak zgłosić fałszywą reklamę na Facebooku?

Otwórz menu przy reklamie, wybierz zgłoszenie i wskaż najbliższy prawdzie powód, na przykład oszustwo lub podszywanie się. Przed zgłoszeniem zapisz zrzut ekranu i adres strony docelowej. Jeśli podałeś dane płatnicze, skontaktuj się także z bankiem.

Czy iPhone blokuje reklamy Facebooka?

Nie, iPhone nie ma przełącznika usuwającego reklamy z aplikacji Facebook. W iOS możesz ograniczyć śledzenie w Ustawieniach prywatności, lecz sponsorowane posty nadal mogą być widoczne. Reklamy trzeba dodatkowo kontrolować w ustawieniach konta Meta.

Czy aplikacja blokująca reklamy na Facebooku jest bezpieczna?

Nie ufaj aplikacji, która wymaga hasła do Facebooka, pliku APK poza Google Play albo nietypowych uprawnień dostępności. Najbezpieczniejsze są oficjalne ustawienia Facebooka, Centrum kont Meta, Androida i iOS. Oferta „bez reklam na zawsze” jest szczególnie podejrzana, gdy wymaga płatności przelewem.

Źródła i literatura